STANDARDY  OCHRONY  MAŁOLETNICH

W SPECJALNYM OŚRODKU
SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM

 IM. JANUSZA KORCZAKA W WĄSOSZU

Spis treści:

Rozdział 1

Wprowadzenie

Słowniczek pojęć

Rozdział 2  

Standardy ochrony małoletnich przed krzywdzeniem

Rozdział 3

Zasady ochrony dzieci przed krzywdzeniem obowiązujące w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Janusza Korczaka w Wąsoszu

  1. Zasady zatrudniania pracowników w SOSW oraz dopuszczania innych osób do opieki nad małoletnimi/dziećmi
  2. Zasady bezpiecznych relacji uczniów i personelu w SOSW w Wąsoszu
    1. zasady ogólne
    1. zasady komunikacji z dzieckiem/uczniem
  3. Zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi w SOSW w Wąsoszu,                             a w szczególności działania niedozwolone
    1. zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi
    1. niedozwolone zachowania małoletnich w Ośrodku
  4. Zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do internetu oraz ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci
  5. Zasady ochrony wizerunku małoletnich/dzieci/uczniów
  6. Zasady ochrony danych osobowych małoletnich

Rozdział 4  Zasady i procedury podejmowania interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego

Rozdział 1

WPROWADZENIE

Nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. 2023 poz. 1606) określiła warunki skutecznej ochrony małoletnich przed różnymi formami przemocy. Wprowadzone zmiany wskazują na potrzebę opracowania jasnych i spójnych standardów postępowania w sytuacjach podejrzenia krzywdzenia lub krzywdzenia małoletnich.

 „Standardy ochrony małoletnich” są jednym z elementów systemowego rozwiązania ochrony małoletnich przed krzywdzeniem i stanowią formę zabezpieczenia ich praw.

Należy je traktować jako jedno z narzędzi wzmacniających i ułatwiających skuteczniejszą ochronę uczniów przed krzywdzeniem. Jego najważniejszym celem jest ochrona małoletnich przed różnymi formami przemocy oraz budowanie bezpiecznego i przyjaznego środowiska
w placówce.

Akty prawne, na podstawie których opracowane zostały Standardy ochronnym małoletnich 
w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Janusza Korczaka w Wąsoszu:

1. Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1304 ze zm.);

2. Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1606);

3. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. z 2021 r. poz. 1249);

4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t. j. Dz.U z 2022 r. poz. 1138 ze zm.);

5. Konwencja o Prawach Dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1089 r. (t. j. Dz.U. z 1991 Nr 120 poz. 526 ze zm.);

6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskiej Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U. z 2023 r. poz.1870).

Słowniczek pojęć:

Ilekroć w dokumencie „Standardy ochrony małoletnich” jest mowa o:

  • dziecku – należy przez to rozumieć ucznia, wychowanka, małoletniego do ukończenia 18 roku życia oraz dorosłych wychowanków, którzy  nie mogą sobie zapewnić bezpieczeństwa ze względu na swoją niepełnosprawność (pojęcia te mogą być stosowane zamiennie);
  • personelu – każdy pracownik Ośrodka , bez względu na formę zatrudnienia, w tym:

     współpracownik, stażysta, wolontariusz lub inne osoby, które z racji pełnionej funkcji lub

zadań ma (nawet potencjalny) kontakt z dziećmi;

  • dyrektorze – należy przez to rozumieć dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. Janusza Korczaka w Wąsoszu;
  • wychowawca – należy przez to rozumieć wychowawcę zespołu klasowego, grupy wychowawczej (w przypadku, gdy dziecko przebywa w internacie) oraz grupy przedszkolnej;
  • rodzicu – należy przez to rozumieć przedstawiciela ustawowego dziecka/małoletniego pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka,  a także opiekunów prawnych dziecka – osoby, które mają za zadanie zastąpić dziecku rodziców, a także wypełnić wszystkie ciążące na nich obowiązki.                                     Są przedstawicielami ustawowymi małoletniego, dlatego mogą dokonywać czynności prawnych w imieniu dziecka i chronić jego interesy prawne, osobiste oraz finansowe;
  • osobie najbliższej dziecku – osoba wstępna: matka, ojciec, babcia, dziadek; rodzeństwo: siostra, brat, w tym rodzeństwo przyrodnie, a także inne osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie, a w przypadku jej braku – osobę pełnoletnią wskazaną przez dziecko/małoletniego;
  • przemocy fizycznej – każde intencjonalne działanie sprawcy, mające na celu przekroczenie granicy ciała dziecka, np. bicie, popychanie, szarpanie, itp.;
  • przemocy seksualnej – zaangażowanie dziecka w aktywność seksualną, której nie jest on lub ona w stanie w pełni zrozumieć i udzielić na nią świadomej zgody, naruszającą prawo              i obyczaje danego społeczeństwa;
  • przemocy psychicznej – powtarzający się wzorzec zachowań opiekuna lub skrajnie drastyczne wydarzenie (lub wydarzenia), które powodują u dziecka poczucie, że jest nic niewarte, złe, niekochane, niechciane, zagrożone i że jego osoba ma jakąkolwiek wartość jedynie wtedy, gdy zaspokaja potrzeby innych;
  • zaniechanie – chroniczne lub incydentalne niezaspokajanie podstawowych potrzeb fizycznych i psychicznych przez osoby zobowiązane do opieki, troski i ochrony zdrowia i/lub nierespektowanie podstawowych praw, powodujące zaburzenia jego zdrowia i/lub trudności w rozwoju;
  • przemocy domowej – jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, a także innych osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą;
  • osobie stosującej przemoc domową – pełnoletni, który dopuszcza się przemocy domowej;
  • świadku przemocy domowej – osoba, która posiada wiedzę na temat stosowania przemocy domowej lub widziała akt przemocy domowej.

Rozdział 2

STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH W SOSW
W WĄSOSZU

STANDARD I

Uczniowie, rodzice i pracownicy Ośrodka znają „Standardy ochrony małoletnich
w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Janusza Korczaka w Wąsoszu”. Dokument jest dostępny i upowszechniany. Wprowadzono  go do stosowania w Ośrodku
i udostępniono na stronie internetowej placówki, tablicy ogłoszeń oraz przedstawiono pracownikom podczas zebrania. Informacje istotne dla małoletnich zawarte w dokumencie upowszechniane są w trakcie lekcji wychowawczych, innych zajęć edukacyjno-opiekuńczych oraz w formie wizualnej dostosowanej do możliwości psychofizycznych dzieci niepełnosprawnych.

STANDARD II

  1. Personel współtworzy i gwarantuje bezpieczne i przyjazne środowisko
    w Ośrodku.
  2. W Ośrodku zatrudnia się personel po wcześniejszej weryfikacji w Krajowym Rejestrze Karnym, Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, a w przypadku stanowisk pedagogicznych dodatkowo w Centralnym Rejestrze Orzeczeń Dyscyplinarnych.
    W przypadku zatrudnienia obcokrajowców personel weryfikuje osobę w rejestrach karalności państw trzecich w zakresie określonych przestępstw (lub odpowiadających im czynów zabronionych w przepisach prawa obcego) lub w przypadkach prawem wskazanych poprzez oświadczenia  o niekaralności.
  3. Dyrektor Ośrodka określa organizację, stosowanie i dokumentowanie działań podejmowanych w ramach procedur określonych w dokumencie „Standardy ochrony małoletnich w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Janusza Korczaka
    w Wąsoszu”.
  4. Pracownicy Ośrodka są świadomi swoich praw oraz odpowiedzialności prawnej ciążącej na nich za nieprzestrzeganie standardów ochrony małoletnich.
  5. W Ośrodku prowadzona jest systematyczna edukacja wszystkich pracowników z zakresu ochrony dzieci przed krzywdzeniem, a w szczególności:
  6. rozpoznawania symptomów krzywdzenia dzieci,
  7. procedur interwencji w przypadku krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia,  a także posiadania informacji o krzywdzeniu  dziecka,
  8. dokumentowania podejmowanych działań związanych z ochroną małoletnich,
  9. znajomości praw dziecka, praw człowieka i praw ucznia oraz zasad bezpiecznego przetwarzania udostępnionych danych osobowych,
  10. odpowiedzialności prawnej za zdrowie i życie powierzonych opiece małoletnich,
  11. procedury „Niebieskiej Karty”,
  12. bezpieczeństwa relacji całego personelu z dziećmi (w tym uwzględniającą wiedzę
    o zachowaniach pożądanych i niedozwolonych w kontaktach z dzieckiem).

 STANDARD III

  1. Placówka oferuje rodzicom informację oraz edukację w zakresie wychowania dzieci  bez przemocy oraz ich ochrony przed krzywdzeniem  i wykorzystywaniem.
    1. W Ośrodku znajduje się tablica informacyjna oraz działa strona internetowa, gdzie rodzice mogą znaleźć informacje na temat: wychowania dzieci bez przemocy, ochrony dzieci przed przemocą i wykorzystywaniem, zagrożeń bezpieczeństwa dziecka w internecie, możliwości podnoszenia umiejętności wychowawczych oraz dane kontaktowe placówek zapewniających pomoc i opiekę w trudnych sytuacjach życiowych.
    1. Wszyscy rodzice mają dostęp do  obowiązujących w  placówce „Standardów ochrony małoletnich” oraz znają procedury bezpieczeństwa.
    1. Rodzice są informowani o działaniach placówki prowadzonych na rzecz ochrony małoletnich.
    1. Placówka uzyskuje od rodziców informacje zwrotne na temat realizacji „Standardów ochrony małoletnich”.
    1. Placówka umożliwia rodzicom poszerzenie wiedzy i umiejętności związanych z ochroną dziecka przed zagrożeniem poprzez organizację warsztatów, szkoleń, konsultacji indywidualnych.

STANDARD IV

1. Placówka zapewnia dzieciom równe traktowanie oraz przestrzeganie ich praw, w tym: edukację w zakresie praw dziecka oraz ochrony przed zagrożeniami przemocą
i wykorzystywaniem w każdej klasie odbywają się zajęcia na temat praw i obowiązków dziecka, zajęcia na temat ochrony przed przemocą oraz wykorzystywaniem, z zakresu profilaktyki przemocy rówieśniczej i zagrożeń bezpieczeństwa dzieci w internecie.

2. W każdej klasie dzieci zostały poinformowane, do kogo mają się zgłosić po pomoc
w przypadku krzywdzenia i wykorzystywania.

3. W placówce dostępne są dla dzieci materiały edukacyjne w zakresie: praw dziecka oraz ochrony przed zagrożeniami przemocą i wykorzystywaniem  oraz zasadami bezpieczeństwa w internecie (broszury, ulotki, książki).

4. W placówce wyeksponowane są informacje dla dzieci na temat możliwości uzyskania pomocy w trudnej sytuacji, w tym numery bezpłatnych telefonów zaufania dla dzieci
i młodzieży.

STANDARD  V

  1. Procedury postępowania na wypadek krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia małoletnich zapewniają skuteczną ochronę dzieciom w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia krzywdzenia małoletniego poprzez stosowanie przemocy rówieśniczej, domowej, niedozwolonych zachowaniach personelu wobec małoletnich, cyberprzemocy.
    1. Postępowanie na wypadek krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia dziecka nie może naruszać jego godności, wolności, prawa do prywatności oraz nie może powodować szkody na jego zdrowiu psychicznym lub fizycznym (poczucie krzywdy, poniżenia, zagrożenia, wstydu).
    1. W placówce ustalone są zasady wsparcia małoletniego po ujawnieniu doznanej przez  niego krzywdy.
    1. W placówce wskazano osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień
      o popełnieniu przestępstwa na szkodę małoletniego, zawiadamianie sądu opiekuńczego                  oraz osobę odpowiedzialną za wszczynanie procedury „Niebieskiej Karty”.
    1. W placówce wskazano osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń
      o zdarzeniach zagrażających małoletniemu i udzielenia mu wsparcia.
    1. Podmioty postępowania uprawnione do przetwarzania danych osobowych uczestników postępowania w sprawach krzywdzenia małoletnich przestrzegają Politykę Bezpieczeństwa Przetwarzania Danych Osobowych, obowiązującą  w placówce (RODO).

STANDARD VI

  1. W Ośrodku wzmacniane jest poczucie bezpieczeństwa dzieci/uczniów/wychowanków
    w obszarze relacji społecznych oraz ochrony przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami
    z sieci.
    1. W placówce opracowano zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnimi
      a personelem.
      1. W placówce określono wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi,
        a w szczególności zachowania niedozwolone.
      1. W placówce opracowano zasady korzystania z urządzeń elektronicznych
        z dostępem do sieci internetowej oraz procedury ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci internet oraz utrwalonymi w innej formie.
      1. W placówce opracowano i wdrożono procedury ochrony małoletnich przed krzywdzeniem w sytuacjach przemocy fizycznej, przemocy psychicznej, przemocy domowej, przemocy seksualnej, cyberprzemocy.
      1. W placówce opracowano i wdrożono procedurę „Niebieskiej Karty”.  
      1. Pracownicy placówki realizują plan wsparcia dziecka po ujawnieniu doznanej przez niego krzywdy.

STANDARD VII

  1. Działania podejmowane w ramach ochrony małoletnich przed krzywdzeniem są dokumentowane.
    1. W placówce prowadzony jest rejestr spraw zgłaszanych i  rozpatrywanych w związku                z podejrzeniem lub krzywdzeniem małoletnich.
      1. Osoby ujawniające krzywdzenie i upoważnione do przyjmowania zgłoszeń związanych               z krzywdzeniem dzieci/uczniów/wychowanków składają oświadczenie o zachowaniu poufności i zobowiązane są do zachowania bezpieczeństwa uzyskanych danych osobowych.
      1. W procedurze „Niebieskiej Karty” stosowane są wzory Karty „A”
        oraz kwestionariusze rozpoznania przemocy domowej.
      1. Zasady przechowywania ujawnionych incydentów lub zgłoszonych incydentów
        lub zdarzeń zagrażających dobru małoletniemu są zgodne z obowiązującymi przepisami.

STANDARD VIII

  1. Placówka monitoruje i okresowo weryfikuje zgodność prowadzonych działań 
    z przyjętymi zasadami i procedurami  ochrony dzieci. Przyjęte zasady i realizowane procedury ochrony dzieci są weryfikowane – przynajmniej raz na dwa lata.
    1. W ramach kontroli zasad i praktyk ochrony małoletnich  placówka pozyskuje opinie uczniów/wychowanków, ich rodziców/opiekunów prawnych oraz pracowników.
      1. Do weryfikacji szkolnej dokumentacji wykorzystywane są wnioski z kontroli „Standardów ochrony małoletnich” przez osoby uprawnione (pedagog i psycholog).
        1. Zasady monitoringu oraz termin, zakres i sposób kontroli określa dyrektor Ośrodka.

Rozdział 3

ZASADY OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM OBOWIĄZUJĄCE  W  SPECJALNYM  OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM  IM. JANUSZA KORCZAKA
W WĄSOSZU

§ 1. Zasady zatrudniania pracowników w  Specjalnym  Ośrodku Szkolno-Wychowawczym  im. Janusza Korczaka w Wąsoszu oraz dopuszczania innych osób do opieki nad dziećmi/uczniami/wychowankami:

  1. Dyrektor Ośrodka przed nawiązaniem stosunku pracy, niezależne od podstawy nawiązania stosunku pracy (Karta Nauczyciela, Kodeks pracy) oraz terminu jej trwania uzyskuje informacje:
  2. w przypadku każdego pracownika, wolontariusza, praktykanta z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie przestępstw określonych w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r.
    o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 172 oraz z 2022 r. poz. 2600), lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego;
  3. w przypadku zatrudnienia osoby na stanowisku pedagogicznym, w tym praktykantów             i wolontariuszy dopuszczonych do pracy z uczniami/ wychowankami zaświadczenie               z Rejestru Orzeczeń Dyscyplinarnych dla Nauczycieli;
  4. w przypadku zatrudnienia każdej osoby w placówce i dopuszczeniem wolontariuszy, stażystów, praktykantów do kontaktu i opieki z uczniami, z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.

2. Nie jest wymagane przedstawienie zaświadczeń, w przypadku,gdy z nauczycielem jest nawiązywany kolejny stosunek pracy w tej samej placówce w ciągu 3 miesięcy od dnia rozwiązania albo wygaśnięcia na podstawie art. 20 ust. 5c poprzedniego stosunku pracy.

3. Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pedagogicznych składają przed nawiązaniem stosunku pracy pisemne oświadczenie spełniania warunku:

a)  posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystania z praw publicznych;

b) że nie toczy się przeciwko kandydatowi postępowanie karne w sprawie
 o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie   dyscyplinarne.

4. W przypadku zatrudniania kandydata do pracy lub dopuszczenia do kontaktu
z dziećmi osoby posiadającej obywatelstwo innego państwa jest on zobowiązany                        do złożenia przed zatrudnieniem lub dopuszczeniem do kontaktu
z uczniami/dziećmi/wychowankami informacji z rejestru karnego państwa, którego jest obywatelem, uzyskiwanej do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej  z kontaktami z dziećmi.

5. Oświadczenia, o których mowa w pkt 3, składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest zobowiązany
do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu
o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

6. Zatrudniani pracownicy, praktykanci, stażyści i wolontariusze przed rozpoczęciem pracy lub dopuszczeniem do kontaktu z dziećmi są zobowiązani do zapoznania się
z dokumentacją obowiązującą w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym                      im. Janusza Korczaka w Wąsoszu, w tym także ze Standardami ochrony małoletnich,
co potwierdzają złożonym na piśmie oświadczeniem stanowiącym załącznik nr 1, które umieszcza się w aktach osobowych pracownika.

§ 2. Zasady bezpiecznych relacji uczniów i personelu w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Janusza Korczaka w Wąsoszu

  1. Zasady ogólne:

1. Pracownicy dbają o bezpieczeństwo dzieci podczas pobytu
w Ośrodku.                                                         .

2. Pracownicy wspierają dzieci/uczniów/ wychowanków w pokonywaniu trudności. Pomoc ta uwzględnia ich umiejętności rozwojowe, możliwości wynikające z niepełnosprawności/ specjalnych potrzeb edukacyjnych.

3. Pracownicy podejmują działania wychowawcze mające na celu kształtowanie prawidłowych postaw społecznych.

4. Zasady bezpiecznych relacji personelu z dziećmi/uczniami/wychowankami obowiązują wszystkich pracowników, praktykantów, stażystów i wolontariuszy. Znajomość
i zaakceptowanie zasad są potwierdzone podpisaniem oświadczenia.

2. Zasady komunikacji personelu z dzieckiem:

1. W komunikacji z dziećmi w SOSW w Wąsoszu pracownik zobowiązany jest:

  • zachować cierpliwość i szacunek,
    • słuchać uważnie dziecka i udzielać mu odpowiedzi adekwatnych do ich wieku i danej sytuacji,
    • informować dziecko/ucznia/wychowanka o podejmowanych decyzjach jego dotyczących, biorąc pod uwagę oczekiwania i dobro dziecka,
    • szanować prawo dziecka ucznia/wychowanka do prywatności; jeśli konieczne jest odstąpienie od zasady poufności, aby chronić dziecko/ucznia/wychowanka, należy wyjaśnić mu to najszybciej jak to możliwe; jeśli pojawi się konieczność porozmawiania
      z dzieckiem na osobności, należy zostawić uchylone drzwi do pomieszczenia i zadbać, aby być w zasięgu wzroku innych; można też poprosić drugiego pracownika o obecność podczas takiej rozmowy,
    • zapewniać dziecko, że jeśli czuje się niekomfortowo w jakiejś sytuacji, wobec konkretnego zachowania czy słów, może o tym powiedzieć wychowawcy, pedagogowi, psychologowi, nauczycielowi, dyrektorowi Ośrodka lub innemu pracownikowi oraz może oczekiwać odpowiedniej reakcji i pomocy.
  • Pracownikowi zabrania się:
  • zawstydzania, upokarzania, lekceważenia i obrażania dziecka/ucznia/wychowanka
    oraz podnoszenia głosu na dziecko w sytuacji innej niż wynikająca z jego bezpieczeństwa,
  • stosowania żadnej z form przemocy fizycznej wobec dziecka, np. takiej jak: zabieranie rzeczy, niszczenie rzeczy, bicie, popychanie, szturchanie, ograniczenie swobody ruchu, szczypanie, klapsy, pociągnięcie za włosy, bicie przedmiotami, wykręcanie rąk,
  • ujawniania informacji wrażliwych dotyczących dziecka wobec osób nieuprawnionych,
    w tym wobec innych dzieci; obejmuje to wizerunek dziecka, informacje o jego/jej sytuacji rodzinnej, ekonomicznej, medycznej, opiekuńczej i prawnej,
  • zachowywania się w obecności dziecka w sposób niestosowny; obejmuje to używanie wulgarnych słów, gestów i żartów, czynienie obraźliwych uwag, nawiązywanie
    w wypowiedziach do aktywności bądź atrakcyjności seksualnej oraz wykorzystywanie wobec dziecka relacji władzy lub przewagi fizycznej (zastraszanie, przymuszanie, groźby),
  • stosowania przemocy wobec dziecka/ucznia/wychowanka w jakiejkolwiek formie,                w tym nawiązywania relacji o charakterze seksualnym,
  • stosowania żadnej z form przemocy psychicznej wobec dziecka,
    np. takiej jak: izolowanie, pomijanie, obniżanie statusu dziecka/ucznia/wychowanka
    w grupie, stygmatyzowanie dziecka z powodu zdrowia, osiągnięć edukacyjnych, wyglądu, orientacji seksualnej, światopoglądu czy sytuacji majątkowej, wyszydzanie, wyśmiewanie, ośmieszanie, poniżanie, wyzywanie, grożenie, nadmierne, wygórowane wymagania nauczycieli, zbyt surowe oceny, zastraszanie dziecka, obrażanie jego godności, stosowanie kar niewspółmiernych do win, agresywne wypowiedzi, komentarze i ataki na czatach, komunikatorach i forach internetowych, umieszczanie obraźliwych, ośmieszających dziecko rysunków, zdjęć i filmów, rozpowszechnianie wszelkich nieprawdziwych, poniżających dziecko materiałów, cyberstalking – śledzenie w sieci poczynań dziecka                  i upublicznianie ich,
  • stosowania naruszających godność ucznia wypowiedzi o podtekście seksualnym,
  • naruszania nietykalności osobistej dziecka, w tym zachowania się wobec dziecka
    w sposób niestosowny, np. nie obmacuje go, nie dotyka, nie głaszcze, nie poklepuje
    w sposób poufały, dwuznaczny w celu zaspokojenia własnych potrzeb seksualnych.
  • Personel zachowuje szczególną ostrożność wobec dzieci, które doświadczyły nadużycia
    i krzywdzenia, w tym seksualnego, fizycznego bądź zaniedbania. Jeżeli dzieci te dążyłyby do nawiązania niestosownych bądź nieadekwatnych fizycznych kontaktów z dorosłymi, personel reaguje z wyczuciem, jednak stanowczo, a także pomaga dziecku zrozumieć znaczenie osobistych granic.
    • Przy każdej rozmowie o charakterze indywidualnym, na życzenie dziecka zapewnia obecność innej osoby dorosłej lub innego dziecka.
    • Stale nadzoruje dziecko, każdorazowo upewniając się, że warunki wyjazdów i wycieczek organizowanych przez szkołę, rozgrywek i meczów wyjazdowych są bezpieczne, co obejmuje m.in. brak dzielenia pokoju/łóżka z uczniami.
    • W sytuacjach wymagających czynności pielęgnacyjnych i higienicznych wobec dziecka unika innego niż niezbędnego kontaktu fizycznego z dzieckiem. Dotyczy to zwłaszcza pomocy w ubieraniu i rozbieraniu, jedzeniu, myciu, przewijaniu i w korzystaniu z toalety.

3. Zasady nawiązywania kontaktu z uczniami w godzinach pracy i poza nią za pomocą kanałów służbowych oraz w celach edukacyjnych lub wychowawczych.

1. Kontakt z dzieckiem nigdy nie może być niejawny bądź ukrywany, nie może wiązać się
z jakąkolwiek gratyfikacją ani wynikać z relacji władzy.

2. Co do zasady kontakt z dzieckiem powinien odbywać się wyłącznie
w godzinach pracy i dotyczyć celów mieszczących się w zakresie obowiązków personelu.

3. Personel nie zaprasza dzieci do swojego miejsca zamieszkania, nie spotyka się z nimi prywatnie poza godzinami pracy.

4. Jeśli zachodzi taka konieczność, właściwą formą komunikacji z dziećmi poza godzinami pracy są kanały służbowe (e-mail, telefon służbowy, dziennik elektroniczny),
a rodzice muszą wyrazić zgodę na taki kontakt. W uzasadnionych sytuacjach istnieje możliwość komunikowania się dziecka z pracownikami poza godzinami pracy przez kanały prywatne, jednak tylko za zgodą rodziców.

5. Utrzymywanie relacji towarzyskich lub rodzinnych (jeśli dziecko i rodzice są osobami bliskimi dla członka personelu) wymaga zachowania poufności wszystkich informacji dotyczących innych dzieci i ich rodziców.

4. Zasady bezpiecznych relacji między dziećmi w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im Janusza Korczaka w Wąsoszu, a  w szczególności działania niedozwolone:

1. Dzieci mają prawo do życia i przebywania w bezpiecznym środowisku, także będąc
w Ośrodku. Nauczyciele i personel szkolny chronią uczniów i zapewniają im bezpieczeństwo.

2. Dzieci mają obowiązek przestrzegania zasad i norm zachowania/postępowania określonych w statucie Ośrodka.

3. Dzieci uznają prawo innych uczniów do  odmienności i zachowania tożsamości ze względu na: pochodzenie etniczne, geograficzne, narodowe, religię, status ekonomiczny, cechy rodzinne, wiek, płeć, orientację seksualną, cechy fizyczne, niepełnosprawność.                         Nie naruszają  praw innych i  nie dyskryminują  ze względu na jakąkolwiek jego odmienność.

4. Dzieci okazują zrozumienie dla trudności i problemów kolegów/koleżanek i oferują im pomoc. Nie kpią, nie szydzą z ich słabości, nie wyśmiewają ich, nie krytykują.

5. Dzieci mają prawo do własnych poglądów, ocen i spojrzenia na świat oraz wyrażania ich, pod warunkiem, że sposób ich wyrażania wolny jest od agresji i przemocy oraz nikomu nie wyrządza krzywdy.

6. Bez względu na powód, agresja i przemoc fizyczna, słowna lub psychiczna wśród dzieci/uczniów/wychowanków  nigdy nie może być przez nich akceptowana lub usprawiedliwiona.

7. Mają obowiązek przeciwstawiania się wszelkim przejawom brutalności
i wulgarności oraz informowania pracowników Ośrodka o zaistniałych zagrożeniach.

8. Jeśli dziecko/uczeń/wychowanek jest świadkiem stosowania przez innych jakiejkolwiek formy agresji lub przemocy, ma obowiązek reagowania na nią, np: pomaga ofierze, chroni ją, szuka pomocy dla ofiary u osoby dorosłej.

Niedozwolone zachowania małoletnich w SOSW w Wąsoszu:

1. Stosowanie agresji i przemocy wobec uczniów/innych osób:

  • agresji i przemocy fizycznej w różnych formach, np.: bicie/uderzenie/popychanie/kopanie/opluwanie; wymuszenia; napastowanie seksualne; nadużywanie swojej przewagi nad inną osobą, fizyczne zaczepki; zmuszanie innej osoby do podejmowania niewłaściwych działań;  rzucanie w kogoś przedmiotami,
  • agresji i przemocy słownej w różnych formach, np.: obelgi, wyzwiska; wyśmiewanie, drwienie, szydzenie z ofiary; bezpośrednie obrażanie ofiary; plotki i obraźliwe żarty, przedrzeźnianie ofiary, groźby,
  • agresji i przemocy psychicznej w różnych formach, np.: poniżanie;  wykluczanie/izolacja/milczenie/manipulowanie; pisanie na ścianach (np. w toalecie lub na korytarzu); wulgarne gesty; śledzenie/szpiegowanie; obraźliwe SMSy i MMSy; wiadomości na forach internetowych lub tzw. pokojach do czatowania telefony i e-maile zawierające groźby, poniżające, wulgarne, zastraszające); niszczenie/zabieranie rzeczy należących do ofiary; zastraszenie; szantażowanie,
  • stwarzanie niebezpiecznych sytuacji w szkole lub klasie, np. rzucanie kamieniami, przynoszenie do szkoły ostrych narzędzi, innych niebezpiecznych przedmiotów
    i substancji (środków pirotechnicznych, łańcuchów, noży, zapalniczek), używanie ognia na terenie Ośrodka,
  • nieuzasadnione, bez zgody nauczyciela opuszczanie sali lekcyjnej; wagarowanie; wyjście bez zezwolenia poza teren szkoły w trakcie przerwy lub lekcji,
  • celowe nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa podczas zajęć i zabaw organizowanych w szkole.; celowe zachowania zagrażające zdrowiu bądź życiu,
  • niewłaściwe zachowanie podczas wycieczek szkolnych i przerw międzylekcyjnych,

np. przebywanie w miejscach niedozwolonych, bieganie, itp.

  • rozprowadzanie i stosowanie narkotyków/ środków odurzających, palenie papierosów, picie alkoholu,
  • niestosowne/wulgarne odzywanie się do kolegów lub innych osób,
  • celowe niszczenie lub nieszanowanie własności innych osób oraz własności szkolnej,
  • kradzież/ przywłaszczenie własności innych  oraz własności szkolnej,
  • wyłudzanie pieniędzy lub innych rzeczy od dzieci/uczniów/wychowanków,
  • wysługiwanie się innymi uczniami w zamian za korzyści materialne,
  • rozwiązywanie w sposób siłowy konfliktów,
  • szykanowanie uczniów lub innych osób w szkole z powodu odmienności przekonań, religii, światopoglądu, płci, poczucia tożsamości, pochodzenia, statusu ekonomicznego  i społecznego, niepełnosprawności, wyglądu,
  • niereagowanie na niewłaściwe zachowania kolegów (bicie, wyzywanie, dokuczanie),
  • znęcanie się (współudział w znęcaniu się nad kolegami, zorganizowana przemoc, zastraszanie),
  • fotografowanie lub filmowanie zdarzeń z udziałem innych uczniów/ osób bez ich zgody,
  • upublicznianie materiałów i fotografii bez zgody obecnych na nich osób,
  • stosowanie wobec innych uczniów/innych osób różnych form cyberprzemocy.

5. Zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci internetu oraz ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami z sieci.

1. Placówka zapewnia uczniom dostęp do Internetu oraz podejmuje działania zabezpieczające uczniów przed dostępem do treści, które mogą stanowić zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju.

2. Sieć szkolna jest zabezpieczona hasłem i monitorowana, tak aby było możliwe zidentyfikowanie sprawców ewentualnych nadużyć.

3. Osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo sieci w Ośrodku jest dyrektor. Do jego obowiązków należą: instalacja oraz aktualizacja odpowiedniego oprogramowania.
W przypadku znalezienia niebezpiecznych treści, wyznaczony pracownik stara się ustalić kto korzystał z komputera w czasie ich wprowadzenia. Informację o uczniu, które korzystało
z komputera w czasie wprowadzenia niebezpiecznych treści, wyznaczony pracownik
przekazuje Dyrektorowi, który aranżuje dla ucznia rozmowę z psychologiem
lub pedagogiem na temat bezpieczeństwa w Internecie. Jeżeli w wyniku
przeprowadzonej rozmowy psycholog/pedagog uzyska informacje, że uczeń
jest krzywdzony, podejmuje odpowiednie działania.                                      .

4. Nauczyciele/wychowawcy mają obowiązek informowania dzieci o zasadach bezpiecznego korzystania z Internetu oraz czuwania nad bezpieczeństwem korzystania z internetu przez dzieci podczas zajęć.                                                        

5. W ramach godzin wychowawczych, zajęć opiekuńczo-wychowawczych lub innych
o charakterze edukacyjnym przeprowadza się z uczniami warsztaty dotyczące bezpiecznego korzystania z Internetu (przynajmniej raz w roku szkolnym).                                                     

6. Placówka zapewnia materiały edukacyjne dotyczące bezpiecznego korzystania z Internetu.

7. Zasady korzystania z telefonów i innych urządzeń elektronicznych podczas pobytu
w Ośrodku zostały określone w Statucie SOSW w Wąsoszu.

  • Zasady ochrony wizerunku i danych osobowych dzieci/uczniów /wychowanków.
  • Placówka uznając prawo małoletniego do prywatności i ochrony dóbr osobistych, zapewnia ochronę jego wizerunku .
  • Wizerunek podlega ochronie na podstawie przepisów zawartych w Kodeksie cywilnym,
    w ustawie o prawie autorskim o prawach pokrewnych, a także na podstawie ustawy
    o ochronie danych osobowych (RODO) – jako tzw. dane szczególnej kategorii przetwarzania.
  • Upublicznianie wizerunku dziecka do 16 lat, utrwalonego w jakiejkolwiek formie (fotografia, nagranie audio-wideo) wymaga wyrażenia pisemnej zgody rodzica/opiekuna prawnego (wymóg art. 8 RODO).
  • Osoba małoletnia powyżej 16 roku życia ma prawo do wyrażenia pisemnej zgody samodzielnie.
  • Zgody, o których mowa w punktach 3 i 4 są wiążące, jeśli dzieci i rodzice/opiekunowie prawni zostali poinformowani o sposobie wykorzystania zdjęć i nagrań.
  • Jeżeli wizerunek małoletniego stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza, zgoda rodziców lub małoletniego powyżej 16 roku życia na utrwalanie wizerunku dziecka nie jest wymagana.
  • W sytuacjach, w których rodzice lub widzowie szkolnych wydarzeń
    i uroczystości itd. rejestrują wizerunki dzieci do prywatnego użytku, informowani są na początku roku szkolnego o tym, że wykorzystanie, przetwarzanie i publikowanie zdjęć/nagrań zawierających wizerunki dzieci i osób dorosłych obecnych podczas uroczystości, imprez szkolnych lub innych działań w Ośrodku wymaga udzielenia zgody przez te osoby,  w przypadku dzieci – przez ich rodziców/opiekunów, zdjęcia lub nagrania zawierające wizerunki dzieci nie powinny być udostępniane w mediach społecznościowych ani na serwisach otwartych, chyba że rodzice lub opiekunowie dzieci wyrażą na to zgodę.
  • Przedstawiciele mediów lub dowolna inna osoba, którzy chcą zarejestrować organizowane przez Ośrodek wydarzenie i opublikować zebrany materiał, muszą zgłosić taką prośbę wcześniej i uzyskać zgodę dyrekcji.
  • Pracownikowi placówki nie wolno umożliwiać przedstawicielom mediów utrwalania wizerunku dziecka/ucznia/wychowanka (filmowanie, fotografowanie, nagrywanie głosu)
    na terenie placówki bez pisemnej zgody rodzica.
  • Niedopuszczalne jest podanie przedstawicielowi mediów danych kontaktowych
    do rodzica bez jego wiedzy i szkoły.
  • W SOSW przechowywane są materiały zawierające wizerunek dzieci w sposób zgodny                  z prawem i bezpieczny dla dzieci.
  • Ochrona wizerunku małoletnich utrwalanych przez kamery monitoringu odbywa
    się na zasadach określonych w Regulaminie monitoringu.

Rozdział 4                                               4  
ZASADY I PROCEDURY PODEJMOWANIA INTERWENCJI 
W SYTUACJI PODEJRZENIA KRZYWDZENIA                          LUB KRZYWDZENIA  MAŁOLETNIEGO

§ 1. Zasady i procedury podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia stosowania lub stosowania przemocy domowej lub innej przemocy

  1. Ujawnienie przez dziecko przemocy w rodzinie ma miejsce wtedy, kiedy dziecko poinformuje pracownika Ośrodka o tym, że doznaje jednej lub kilku jednocześnie form przemocy ze strony swoich najbliższych.  Zgłoszenie doznawanej krzywdy przez małoletniego może nastąpić w bezpośredniej rozmowie, SMS-em, drogą elektroniczną, telefoniczną lub inną dostępną.
  2. Każdy pracownik Ośrodka,  który zauważy lub podejrzewa u ucznia symptomy krzywdzenia lub zostanie poinformowany bezpośrednio przez dziecko o krzywdzeniu, jest zobowiązany zareagować – jeśli to konieczne, udzielić pierwszej pomocy.
  3. Pracownik w trybie pilnym przekazuje informacje o zaobserwowanym zdarzeniu wychowawcy/pedagogowi/psychologowi, dołączając pisemną notatkę zawierającą istotne informacje pozyskane od dziecka.
  4. W przypadku zgłoszenia podejrzenia krzywdzenia małoletniego lub krzywdzenia przez osoby z zewnątrz lub w przypadku zgłoszeń anonimowych, w tym telefonicznych do sekretariatu placówki, pracownik sekretariatu sporządza notatkę z rozmowy telefonicznej,
    a następnie zawiadamia wychowawcę/pedagoga/psychologa o anonimowym zgłoszeniu, dołączając notatkę z rozmowy telefonicznej lub wydruk ze skrzynki elektronicznej placówki.
  5. W przypadkach anonimowych zgłoszeń stosowanie przemocy wobec dziecka podlega analizie i zdiagnozowaniu.
  6. Po uzyskaniu informacji dyrektor Ośrodka lub wychowawca wzywa opiekunów dziecka, wobec którego istnieje podejrzenie krzywdzenia.
  7. Wyznaczone przez dyrektora osoby (tj. wychowawca, pedagog i psycholog oraz osoba zgłaszająca podejrzenie krzywdzenia lub krzywdzenie dziecka) tworzą Zespół Interwencyjny, którego zadaniem jest sporządzenie opisu sytuacji szkolnej i rodzinnej oraz Karty interwencji (załącznik nr 2) na podstawie rozmów z dzieckiem, nauczycielami
    i rodzicami oraz opracowanie planu pomocy małoletniemu. Kartę interwencji załącza się
    do dokumentacji szkolnej dziecka.
  8. Plan pomocy małoletniemu powinien zawierać wskazania dotyczące:
  9. podjęcia przez Ośrodek działań w celu zapewnienia dziecku bezpieczeństwa, w tym zgłoszenia podejrzenia krzywdzenia do odpowiedniej instytucji,
  10. wsparcia, jakie zaoferuje dziecku placówka, a jeżeli zajdzie konieczność skierowania dziecka do specjalistycznej placówki pomocy dziecku.

10. W przypadku uwiarygodnienia podejrzenia stosowania przemocy lub stwierdzenia
jej stosowania wychowawca/pedagog/psycholog, za wiedzą dyrektora, wszczyna procedurę „Niebieskiej Karty” (załącznik nr 3).

11. W przypadku, gdy zgłaszana przemoc zagraża życiu lub zdrowiu małoletniemu, dyrektor Ośrodka składa zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa do prokuratury/policji lub składa wniosek o wgląd w sytuację rodziny do sądu rejonowego wydziału rodzinnego
i nieletnich, ośrodka pomocy społecznej i przesyła formularz „Niebieska karta A” do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego. Dalszy tok postępowania leży
w kompetencjach ww. instytucji.

12. W przypadku, gdy podejrzenie krzywdzenia zgłosili rodzice, a podejrzenie to nie zostało potwierdzone, dyrektor Ośrodka informuje o tym fakcie rodziców na piśmie.

13. W przypadkach niewskazujących na wiarygodność zgłoszenia (pomówienie, konfabulacja, kłamstwo) – wychowawca klasy, pedagog, psycholog i nauczyciele prowadzą wnikliwą obserwację małoletniego i w terminie 3 miesięcy od zgłoszenia ponownie jako Zespół Interwencyjny dokonują oceny sytuacji dziecka.

14. Wszyscy pracownicy Ośrodka i inne osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych podjęły informacje o krzywdzeniu dziecka lub informacje
z tym związane są zobowiązane do zachowania tych informacji w tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom w ramach działań interwencyjnych.

§ 2. Procedury postępowania w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym                       im. Janusza Korczaka w Wąsoszu. 

  1. Zapewnienie uczniom bezpieczeństwa w Ośrodku jest jednym z najważniejszych zadań placówki. W tym celu prowadzone są działania edukacyjno-profilaktyczne uświadamiające całej społeczności szkolnej zasady bezpiecznego pobytu w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Janusza Korczaka w Wąsoszu.
  2. W Ośrodku opracowane zostały Procedury bezpieczeństwa, które zawierają zasady postępowania nauczycieli i innych pracowników placówki w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa dziecka.
  3. Z niniejszymi procedurami zapoznawani są uczniowie Ośrodka oraz ich rodzice.
  4. O obowiązujących procedurach wychowawcy informują rodziców/opiekunów prawnych na spotkaniach z rodzicami oraz uczniów podczas zajęć z wychowawcą. Rodzice dokumentują fakt zapoznania się z procedurami poprzez złożenie oświadczeń i podpisów  w dokumentacji Ośrodka.

Rozdział 5

MONITORING  STOSOWANIA STANDARDÓW OCHRONY  MAŁOLETNICH  PRZED   KRZYWDZENIEM

  1. Dyrektor Ośrodka wyznacza pedagoga i psychologa odpowiedzialnych za realizację
    i propagowanie Standardów ochrony małoletnich przed krzywdzeniem w SOSW
    w Wąsoszu.
  2. Wskazane wyżej osoby odpowiedzialne są za monitorowanie realizacji Standardów,
    za reagowanie na sygnały naruszenia Standardów, prowadzenie rejestru zgłoszeń oraz
    za proponowanie zmian w Standardach.
  3. Osoby odpowiedzialne za realizację i propagowanie Standardów ochrony małoletnich przeprowadzają wśród pracowników placówki, w określonym terminie, ankietę monitorującą poziom realizacji Standardów. Wzór ankiety stanowi Załącznik nr 4 do niniejszych Standardów. W ankiecie pracownicy mogą proponować zmiany oraz wskazywać naruszenia Standardów.
  4. Na podstawie przeprowadzonej ankiety osoby odpowiedzialne za realizację  i propagowanie Standardów ochrony małoletnich sporządzają raport z monitoringu, który następnie przekazują dyrektorowi Ośrodka.
  5. Dyrektor Ośrodka na podstawie otrzymanego raportu wprowadza do Standardów niezbędne zmiany i ogłasza je pracownikom, dzieciom i ich rodzicom.

Przepisy końcowe

  1. Niniejsze Standardy ochrony małoletnich wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
  2. Standardy ochrony małoletnich opracowane zostały w dwóch wersjach: „pełnej” dla pracowników oraz rodziców, w wersji „skróconej” dla dzieci.
  3. Ogłoszenie Standardów następuje poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń, zapoznanie pracowników Ośrodka poprzez przesłanie drogą mailową oraz podczas zebrania
    i podpisanie oświadczenia o zapoznaniu się i stosowaniu Standardów. W przypadku rodziców – przesłanie tekstu Standardów ochrony małoletnich drogą elektroniczną
    i przedstawienie podczas spotkania z rodzicami, a także zamieszczenie na stronie internetowej placówki.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.